Foto © Nederlands Fotomuseum 

In het Dutch Culture Centre in Shanghai is een goede week geleden de tentoonstelling QUICKSCAN NL geopend. Deze expo zet de Nederlandse fotografie op de kaart voor het wereldpubliek.

De fotografen Kim Boske, Kim Bouvy, Melanie Bonajo, Wytske van Keulen en Anouk Kruithof en ook het fotoblad Club Donny zijn er vertegenwoordigd met hun werk.

De expo is gebaseerd op QUICKSCAN NL#01, een nieuwe tentoonstellingsreeks waarin het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam de ontwikkelingen in de Nederlandse fotografie onderzoekt. De reeks was daar in het voorjaar van 2010 al te zien.

QUICKSCAN NL in Shanghai toont de nieuwste fotoserie van Anouk Kruithof, Becoming Blue; alle tot nu toe verschenen uitgaven van Club Donny; de grootformaatfoto’s van Melanie Bonajo’s serie Furniture Bondage; de serie Phantom City van Kim Bouvy als projectie; een dia-installatie van Wytske van Keulen; en een selectie uit Kim Boske’s serie Mapping.

Nog tot 7 augustus 2010 kun je QUICKSCAN NL in het Dutch Culture Centre in Shanghai bekijken.

Het Dutch Culture Centre is onderdeel van de Wereldtentoonstelling 2010. De organisatie en programmering gebeuren door de Netherlands China Arts Foundation.  

De Nederlandse architect Rem Koolhaas (°1944, Rotterdam) krijgt voor zijn oeuvre een Gouden Leeuw op de Architectuur Biënnale in Venetië, die plaatsvindt van eind augustus tot 21 november.

De jury van de Biënnale kent Koolhaas de prijs toe “omdat hij de mogelijkheden van architectuur heeft uitgebreid”. Men roemt ook zijn invloed “die verder gaat dan architectuur”. “Mensen uit heel diverse disciplines voelen een grote vrijheid in zijn werk”, klinkt het nog.

Het Engelstalige persbericht over Koolhaas vind je hier.

Koolhaas is een van de oprichters van het vermaarde Office for Metropolitan Architecture (OMA), dat wereldwijd naam maakte met gedurfde ontwerpen. Op de grote foto zie je het EuraLille-project in de Noord-Franse stad Rijsel.

Zowel in het tijdschrift als op de blog van Ons Erfdeel kwam Koolhaas in het verleden al uitgebreid aan bod.

Belgische architecten in Venetië

De Architectuur Biënnale in Venetië is verbonden met het internationale filmfestival, waar eveneens Gouden Leeuwen worden uitgereikt.

Ook enkele Belgische architecten zullen in Venetië aanwezig zijn, meldt het Vlaams Architectuur Instituut (VAi). Zo is de Brusselse vzw Rotor door de Franse Gemeenschap aangeduid om het Belgisch paviljoen in te richten.

Daarnaast nemen ook de bureaus de vylder vinck taillieu en Office Kersten Geers David Van Severen deel aan een overzichtstentoonstelling samengesteld door curator Kazuyo Sejima, getiteld People meet in architecture.  

De Hollandse interieurs van de Spaanse kunstenaar Joan Miró (1893-1983) zijn voor het eerst in Nederland te zien, in het Amsterdamse Rijksmuseum.

Bijzonder is dat deze reeks kunstwerken geconfronteerd wordt met haar inspiratiebronnen: twee interieurscènes van de zeventiende-eeuwse Hollandse meesters Hendrick Sorgh en Jan Steen, die Miró in 1928 tijdens een reis naar Nederland in het Rijksmuseum had gezien. Deze schilderijen zijn nog nooit eerder samengebracht.

Metamorfose

In mei 1928 reisde Miró uit Parijs naar Nederland waar hij onder meer het Rijksmuseum bezocht. Twee prentbriefkaarten nam hij mee naar huis: kleurenreproducties van De luitspeler van Hendrick Martensz. Sorgh (1661) en Kinderen leren een poes dansen (De dansles) van Jan Havicksz. Steen (c. 1660-1679) die tot de collectie van het Rijksmuseum behoren. In beide schilderijen is een muzikant de centrale figuur, geflankeerd door een of meerdere toehoorders en een poes en hond.

In de Hollandse interieurs voert Miró deze figuren zijn eigen, surreële verbeeldingswereld binnen en laat de scènes een complete metamorfose ondergaan.

Met zijn ‘creatieve kopieën’ sloot Miró aan bij een lange traditie van kunstenaars die meesterwerken van voorgangers opnieuw interpreteren en gebruiken als inspiratiebron voor het creëren van nieuwe kunstwerken.

Gouden Eeuw versus avant-garde

De ontmoeting tussen Miró en de Hollandse meesters van de genreschilderkunst in het Rijksmuseum is zeldzaam. De presentatie is een intrigerende en verrassende confrontatie van de Hollandse Gouden Eeuw met de avant-garde van de twintigste eeuw.

De tentoonstelling loopt nog tot 13 september en reist daarna door naar het Metropolitan Museum in New York.

Foto 1: Joan Miró, Dutch Interior II (Intérieur hollandais), summer 1928. Oil on canvas, 36 1/4 x 28 3/4 inches (92 x 73 cm). The Solomon R. Guggenheim Foundation, Peggy Guggenheim Collection, Venice  76.2553.92. © 2009 Successió Miró/Artists Rights Society (ARS), New York/ADAGP, Paris.

Foto 2: Hendrick Martensz. Sorgh, De luitspeler.

Foto 3: Jan Havicksz. Steen, Kinderen leren een poes dansen,

De poëzieprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL), die om de vijf jaar wordt uitgereikt en waarover we vorige week al berichtten, gaat naar Leo Vroman (°Gouda, 1915).  

De dichter krijgt de bekroning voor zijn bundel Soms is alles eeuwig uit 2009, een volgens de KANTL-jury “vaak indrukwekkend en toch relativerend scenario voor zijn eigen dood”. “Leo Vromans poëzie [heeft] binnen de Nederlandstalige literatuur een uniek karakter [...]”, luidt het ook nog.

Het volledige juryverslag vind je hier. 

Vroman in ‘Ons Erfdeel’ 

In 2007 sprak Bart Van der Straeten voor Ons Erfdeel met Leo Vroman en collega-dichter-wetenschapper Jan Lauwereyns (Antwerpen, °1969).

Je vindt het dubbelinterview hier. Dit gesprek gaf overigens aanleiding tot een verdere correspondentie tussen beide dichters die op haar beurt weer uitmondde in het gezamenlijke boek Zwelgen wij denkend rond. 

De 95-jarige bioloog-dichter Vroman geeft in het interview met Ons Erfdeel aan te schrijven “uit bijna fysiologische noodzaak”: “Ik kan moeilijk iets anders doen als het begint, en nog moeilijker ophouden als het bezig is, en ik ben heel opgelucht als ik klaar ben (…).” Daarna wacht hij “allerkinderachtigst op waardering van wie dan ook”.  

De KANTL-prijs, waaraan een bedrag van 6.250 euro is verbonden, is daar alvast een blijk van. De uitreiking vindt plaats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent op woensdag 20 oktober 2010.

Het Nederlandse journalistieke icoon Jan Blokker is op woensdag 7 juli in zijn huis in Amsterdam overleden. 

Al sinds de laten jaren zestig was hij ”het satirisch-intellectuele geweten van de Nederlandse journalistiek en, in zeker opzicht, van de hele Nederlandse samenleving”, zoals Frits Abrahams op de website van NRC schrijft.  

Carrière

De carrière van Blokker leest haast als een overzicht van de Nederlandse journalistiek: zo begon hij bij Het Parool, ging hij daarna naar het Algemeen Handelsblad (een van de twee kranten waaruit NRC Handelsblad ontstond), werkte hij voor de omroepen VARA en de VPRO, om vanaf de jaren zestig bij de Volkskrant aan de slag te gaan als columnist. Daarmee vestigde hij zich definitief als toonaangevende intellectueel.  

Bij de Volkskrant was hij ook een tijd adjunct-hoofdredacteur. In 2006 ging hij er na een conflict weg en stapte over naar NRC Handelsblad en nrc.next. Op 5 juli, een dag voor zijn overlijden, verscheen in nrc.next nog zijn laatste column. 

Meer dan columns

Hoewel zijn columns erg veel gelezen werden en zeer invloedrijk waren, was Blokker zich bewust van de vluchtigheid ervan. “Over een tijdje zijn ze verloren, weg. Nee hoor, dat kan mij niets schelen. Het ligt voor de hand. Dit is wat er van mij overblijft: een mannetje van de krant”, zo wordt hij geciteerd in het eerder aangehaalde artikel op de website van NRC. 

Blokker schreef naast columns ook boeken over journalistiek, maar ook film- en toneelscenario’s (onder andere voor Bert Haanstra), libretto’s, jeugdboeken en romans. 

Blokker in ‘Ons Erfdeel’ 

Nog dit jaar publiceerde Jan Blokker het boek Nederlandse journalisten houden niet van journalistiek. In het derde nummer van de lopende Ons Erfdeel-jaargang, dat in augustus verschijnt, vind je een recensie van dat boek door Filip Rogiers, die Blokkers “indringende, erudiete en praktische visie op journalistiek” looft. “Meer dan liefde voor het vak is er niet nodig”, zo citeert Rogiers de oude meester. 

Ook eerder werk van Jan Blokker, onder meer Nederland in twaalf moorden. Niets zo veranderlijk als onze identiteit, dat hij samen met zijn zonen Jan jr. en Bas schreef, kwam in Ons Erfdeel aan bod. Een overzicht vind je hier.

Amusant artikel in de Volkskrant van afgelopen donderdag: Jan Verheyen en Antoinette Beumer hebben het over de verschillen in smaak tussen Nederlanders en Vlamingen wanneer het over film gaat. En meteen lijken er enkele cultuurverschillen aan de oppervlakte te komen. 

Regisseur Jan Verheyen draait momenteel Zot van A., een Vlaamse remake van Alles is liefde (foto links), een Nederlandse film uit 2007 die meer dan 1,2 miljoen bezoekers naar de bioscoop lokte. Antoinette Beumer bewerkt op haar beurt dan weer de Vlaamse film Loft (foto rechts) uit 2008, waarvoor bijna 1,2 miljoen mensen een kaartje kochten. 

Sentimenteler dan Belgen

Het lijkt misschien wat vreemd dat Vlaamse en Nederlandse films niet geschikt zijn voor het hele Nederlandse taalgebied, en dus moeten worden bewerkt om de Vlaamse dan wel de Nederlandse markt te bedienen.

Voor Verheyen is het echter niet meer dan normaal. Volgens hem zijn Nederlanders “sentimenteler (…) en dat bedoel ik zonder negatieve bijklank”.  Verder argumenteert hij: “Wij Vlamingen hebben een wat lagere tolerantie voor emotie.”

Dat is meteen ook de reden waarom zijn versie niet zo’n happy end heeft als de oorspronkelijke film. “En in alle verzoeningsscènes (…) hebben we getracht toch altijd nog een element van humor in te brengen, omdat ik weet dat als we voluit zouden gaan, een deel van het publiek zou afhaken”, zegt Verheyen. 

Andere omgang met vrouwen

Ook Beumer denkt dat het logisch is dat een Vlaamse film een Nederlandse bewerking krijgt. “Als je met een mainstreamfilm als Loft een breed publiek wilt trekken, moeten er mensen in zitten die je kent, en wat invalshoeken die maken dat het ook heel Nederlands is”. 

Wat er dan verandert in haar versie van Loft? “Hoe die Belgen met hun vrouwen omgaan, dat zou je in Nederland niet geloven. Bij ons zijn de vrouwelijke personages veel mondiger”, zegt Beumer. “Bij ons betekent vreemdgaan ook niet per definitie het einde van je huwelijk.” 

Stof tot discussie, lijk ons.

Nog tot zaterdag vindt in Tsjechië het vijfenveertigste Karlovy Vary International Film Festival plaats. Tijdens dit vermaarde filmevenement in het populaire kuuroord Karlovy Vary is er bijzondere aandacht voor de Belgische cinema.  

Onder de noemer Focus on Belgian Film worden onder meer Lost Persons Area van Caroline Strubbe, My Queen Karo van Dorothée van den Berghe en De helaasheid der dingen (foto) van Felix van Groeningen vertoond.  

Over die laatste film, een bewerking van het erg succesvolle, gelijknamige boek van Dimitri Verhulst, verscheen een artikel in het eerste nummer van de lopende Ons Erfdeel-jaargang. Je vindt de volledige tekst hier.

Volgende week woensdag, 7 juli, wordt de vijfjaarlijkse poëzieprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (kortweg KANTL) uitgereikt. 

Hieronder vind je alvast de shortlist, die de jaren 2006 tot 2010 omvat. We zetten er telkens ook een quote uit het juryrapport bij. Het volledige rapport kun je hier lezen. 

·          Drievoudig feilloos vals (2005)van Piet Gerbrandy, die regelmatig poëzie bespreekt in Ons Erfdeel.

“(…) een eigen taal, wat op zich al uitzonderlijk is in de Nederlandstalige poëzie”. 

·          In inkt gewassen (2006) van Charles Ducal, die eerder dit jaar al de Karel van de Woestijne-prijs kreeg, zoals u hier toen kon lezen.

“(…) getuigt van overtuigend vakmanschap en een aanstekelijke inventiviteit.” 

·          Ik, en andere gedichten (2007) van Erik Spinoy, wiens genomineerde bundel is besproken in Ons Erfdeel.

“(...) de lezer (volgt) in de beste gedichten ademloos de regels waarin hij het onvermijdelijke dichterlijk aanwezig voelt.” 

·          Toen ik dit zag (2008) van Rutger Kopland.

“De anekdotisch schrijvende Kopland is volledig verdwenen.” 

 

·          Soms is alles eeuwig (2009) van Leo Vroman, die in 2007 samen met Jan Lauwereyns is geïnterviewd in Ons Erfdeel.

“Hij hanteert graag het klassieke vers en toch blijft hij onvoorspelbaar.”  

Nog meer nominaties 

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde heeft ook vijfjaarlijkse prijzen voor proza (uitgereikt in 2011), podiumteksten (2012) en essay (2013). De nominaties voor 2010 gaan naar: 

·          Proza: Sprakeloos (2009) van Tom Lanoye.

·          Podiumteksten: Gif (2009) van Lot Vekemans.

·          Essay: Nietzsche & Kant lezen de krant. Denkers van vroeger over dilemma's van nu van Rob Wijnberg.

In hartje Porto, in Galeria ASVS, exposeert de Vlaamse fotograaf Koen Broos (°1972, Antwerpen) vanaf 4 juli tot 29 september. 

Broos toont er zijn persoonlijke interpretaties van theaterstukken van regisseuse Inne Gooris, die al vaak werkte voor het Gentse kunstenaarshuis LOD. Zie ook het artikel uit Ons Erfdeel. 

Koen Broos 

Sinds 1995 is Koen Broos aan het werk als fotograaf. Vrij snel baande hij zich een weg naar theater- en literatuurmensen en -huizen die hem min of meer vrije opdrachten toevertrouwen. Zo maakte hij onder meer beelden voor Cie de koe, Walpurgis, MartHa!tentatief, de Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS), Laika, Guy Cassiers, Sidi Larbi Cherkaoui, Wayn Traub en Benjamin Verdonck.  

Hij werkt ook als huisfotograaf voor Toneelhuis Antwerpen, Stichting Lezen en het Antwerpse muziekcentrum Amuz. 

Ook in Berlijn 

Aan het eind van de zomer vindt in Berlijn het Flachland Fest plaats, een festival dat de cultuur van de Lage Landen onder de aandacht brengt in Duitsland. Ook daar zal Koen Broos interpretaties van theaterstukken van Inne Gooris tonen.  

Eind augustus kun je daarover meer lezen op deze blog.

Een Vlaming verstaat typisch Nederlandse woorden en uitdrukkingen gemakkelijker dan een Nederlander typisch Vlaamse taaluitingen verstaat. Dat blijkt uit het doctoraat van KU Leuven-onderzoekster Leen Impe. 

Als Peter Vandermeersch op de redactie van NRC (zie vorig blogbericht) bijvoorbeeld een “toffe gozer” dan wel een “halve zool” wordt genoemd, zal hij wel kunnen inschatten hoe men daar over hem denkt.  

Omgekeerd zal de Volkskrant-columnist Bert Wagendorp, wiens columns op gezette tijden ook in De Morgen verschijnen, bij zijn telefonische contacten met de Vlaamse redactie misschien niet meteen doorhebben waarover het gaat wanneer men hem vraagt of hij nog “goesting” heeft om een artikel te schrijven, en of hij het niet “ambetant” vindt dat er in zijn vorige bijdrage is geschrapt. 

Dit verschil in verstaanbaarheid is wellicht ook de reden waarom men Vlaamse televisieseries zoals Flikken op de Nederlandse zenders van ondertitels voorziet. Hetzelfde is overigens gebeurd met Baantjer op de Vlaamse televisie. 

Luistertest

Voor haar doctoraatsonderzoek deed Leen Impe een luistertest bij zo’n duizend scholieren uit Nederland en Vlaanderen, waarin ze naging hoe goed ze woorden herkenden die werden uitgesproken door Nederlandstaligen uit het Noorden en het Zuiden. 

“Vrij snel bleek dat Vlamingen minder moeite hebben met het verstaan van de Nederlandse variëteiten en de typisch Nederlandse woorden – zoals ‘gozer’ – dan omgekeerd het geval is. Ook tussen de regio’s waren er verschillen. De West-Vlamingen verstonden bijvoorbeeld beter Brabants dan dat de Brabanders West-Vlaams begrepen”, zegt Leen Impe in een artikel dat is verschenen in de Campuskrant van de KU Leuven. 

Oriëntatie op het noorden

Dat Vlamingen Nederlanders beter begrijpen, heeft niet alleen te maken met het feit dat er nu eenmaal meer Nederlanders dan Vlamingen zijn. Vlaanderen is “altijd georiënteerd geweest op het Nederlands uit Nederland. Het Noorden stelde de norm”, zegt Impe in De Standaard. 

Babel in Vlaanderen

Een andere conclusie van Impe is dat Nederlanders elkaars taalvariëteiten onderling beter verstaan dan dat Vlamingen uit verschillende regio’s elkaars spreektaal begrijpen. Dit had Impe ook al eerder onderzocht in haar studie Babel in Vlaanderen.

De oorzaak van dat verschil is dat standaardisering in Nederland veel verder gevorderd is, terwijl de standaardtaal in Vlaanderen vooral in formele situaties wordt gebruikt.  

Artikel in ‘Ons Erfdeel’ 

In het eerste nummer van de huidige Ons Erfdeel-jaargang schreef José Cajot over deze thematiek. Zijn artikel Van het Nederlands weg? De omgangstaal in Vlaanderen vind je hier.

Woordenboek

Na de overname van de Nederlandse uitgever PCM door de Vlaamse onderneming De Persgroep vorig jaar (met grote verschuivingen in de Nederlandse kranten- en uitgeverswereld tot gevolg) komt er nu opnieuw een Vlaming op een topfunctie in de Nederlandse media: Peter Vandermeersch wordt vanaf 1 september hoofdredacteur van de Nederlandse kwaliteitskrant NRC Handelsblad en van de tabloidvariant nrc.next. 

Zwaargewicht

Vandermeersch, de eerste NRC-hoofdredacteur die niet van binnen de redactie komt, vervangt Birgit Donker, die opstapte na een conflict met de directie van de krant.  

“Met Peter Vandermeersch krijgen we een zwaargewicht aan de leiding die heeft bewezen dat kwaliteitsjournalistiek niet alleen bestaansrecht heeft, maar ook toekomst”, zegt Wubby Luyendijk, voorzitter van de redactieraad in een artikel op de website van NRC.  

Vandermeersch geeft ook zelf een interview aan de krant die hij straks gaat leiden. “NRC moet meespelen in de Champions League van kranten in Europa”, is een quote van haar toekomstige hoofdredacteur die de krant nu al weggeeft.  

Vorig jaar bracht Ons Erfdeel een dubbelinterview met Peter Vandermeersch en Pieter Broertjes, die intussen plaats heeft gemaakt voor Philippe Remarque als hoofdredacteur van de Volkskrant. Dat artikel vind je hier. Enkele extra fragmenten bij dit interview zijn niet in de gepubliceerde versie opgenomen. Die vind je dan weer hier.  

Opmerkelijk is alvast deze quote uit het dubbelinterview over NRC en nrc.next: “Ik gebruik NRC Next nu vaak als voorbeeld om aan te geven waar we met De Standaard misschien wel naartoe moeten. Compacter, dunner. De Standaard Next. Bij nrc.next voelen de makers zich, doordat die grote moederkrant er is, bevrijd van de idee dat zij de wereld moeten omvatten. Dat laten ze wel aan de grote NRC. Ik denk dat wij ook zo’n krant moeten durven te maken. Maar dan zonder dat er nog een grote moederkrant is. Een soort De Standaard Next, die dan de échte Standaard is.” 

Tijdperk voorbij

Peter Vandermeersch begon in 1988 bij de Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard, waarvoor hij onder meer correspondent in Parijs en New York was voor hij er in 1999 hoofdredacteur van werd. Sinds 2006 is hij algemeen hoofdredacteur van De Standaard en Het Nieuwsblad / De Gentenaar.  

Bij De Standaard voerde Vandermeersch een aantal ingrijpende veranderingen door: de krant ging van broadsheet- naar tabloidformaat in 2004, en in 1999 was al het letterwoord AVV-VVK (Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus) van de voorpagina gehaald. Op zijn eigen website blikt De Standaard vandaag terug op het ‘tijdperk-Vandermeersch’. 

Marketeer

In 2007 werd Vandermeersch uitgeroepen tot Marketeer van het Jaar, meteen de eerste keer dat een journalist die titel kreeg. Deze onderscheiding kwam hem toen op heel wat kritiek te staan. Onlangs heeft Vandermeersch een en ander gepareerd in een lezing aan de Universiteit Gent. Een verslag vind je hier.

Vandaag, 30 juni 2010, is het zover: Congo is vijftig jaar onafhankelijk en zet die verjaardag luister bij met een militair defilé en andere feestelijkheden in de hoofdstad Kinshasa. 

België, Congo’s vroegere kolonisator, is vertegenwoordigd door koning Albert II, koningin Paola en aftredend eerste minister Yves Leterme. 

Leopold II

Nog voor het een Belgische kolonie werd, was Congo het privébezit van de Belgische koning Leopold II (1835- 1909), die het land dan ook ‘Congo Vrijstaat’ noemde. In 1907 droeg Leopold II het beheer van het Afrikaanse land over aan België, dat van Congo een kolonie maakte.  

Al in die tijd klonken er, vooral vanuit het buitenland, zeer kritische stemmen over de manier waarop Leopold II het land had bestuurd. De controverse over de vorst blijft duren, zoals onlangs nog bleek uit het radioprogramma Peeters en Pichal op Radio 1. 

Ook de aanwezigheid van het Belgische vorstenpaar op de Congolese onafhankelijkheidsviering is in België omstreden. Velen, vooral in Vlaanderen, zien er een legitimatie in van het huidige Congolese regime, dat wel democratisch is verkozen, maar dat zich ook schuldig maakt aan corruptie en schending van de mensenrechten. 

Congo in ‘Ons Erfdeel’ 

De Belgisch-Congolese verhoudingen zijn anno 2010 eenvoudig noch eenduidig, en zijn dat in de laatste vijftig jaar ook nooit geweest.  

Historicus Ruben Mantels heeft die relaties in het recentste nummer van Ons Erfdeel verhelderend uiteengezet. Zijn artikel vind je hier. 

Ook in de volgende nummers van Ons Erfdeel zal er nog ruim aandacht gaan naar de Belgische ex-kolonie: de Nederlandse professor emeritus H.L. Wesseling zal Congo. Een geschiedenis van David Van Reybrouck bespreken, en begin volgend jaar komt er een overzicht van de vele Congo-boeken en andere publicaties die dit jaar zijn verschenen. 

Meer links

Alle info over culturele manifestaties naar aanleiding van vijftig jaar Congolese onafhankelijkheid vind je hier. 

Op de website van de VRT vind je alle nieuws over Congo, plus heel wat historische beeld- en geluidsfragmenten. 

En het tijdschrift voor kunstkritiek rekto:verso werpt ten slotte een kritische blik op de ‘Congohype’ in België.

(afbeelding: de strip 'Kuifje in Congo', die al jaren als 'Kuifje in Afrika' uitgegeven wordt, van de Belgische tekenaar Hergé. De niet aflatende controverse over de afbeelding van Afrikanen - Congolezen - in dat album is meer een van de vele blijken van de gevoelige verhoudingen tussen België en zijn ex-kolonie.)

Op zaterdag 3 juli gaat in het West-Vlaamse grensdorp Watou onder de titel Watou 2010 - tussen taal en beeld de nieuwe editie van het jaarlijkse kunstenfestival van start.  

Ook nu wordt in verschillende locaties in het dorp het werk van internationale hedendaagse kunstenaars en dichters gepresenteerd. De selectie werd gemaakt door de drie curatoren Jan van Woensel, Christophe De Jaeger en Joost Declercq, en door de Nederlandse acteur Oscar van den Boogaard.  

De rode draad is de combinatie van taal en beeld die op elke locatie op een andere manier aan bod komt. Er gaat ook veel aandacht naar de interactie tussen verschillende kunstdisciplines.  

Beeld

Er is werk te zien van beeldende kunstenaars als Peter Beyls, Philippe Vandenberg, Honoré d’O, Wim Delvoye, Koen Broucke, Nicolas Provost en vele anderen.  

Woord

Willy Tibergien, directeur van het Gentse Poëziecentrum, selecteerde ook een reeks gedichten. Die werden aangebracht op de trottoirs van het dorp maar ook op twaalf totems en in evenveel kabinetten.  

Poëzie is er onder meer van Inge Braeckman, Charles Ducal, Renaat Ramon, Driek van Wissen, Menno Wigman en Hubert van Herreweghen.   

En ook…

Er is eveneens een uitgebreid randprogramma, met theater, performance, muziek, poëtische wandelingen, een boekenmarkt en een debat. Alle info vind je hier.

Vandaag, 24 juni, is de officiële startdag van het Rietveldjaar, ‘een festival over het leven en gedachtegoed van Gerrit Rietveld’. Dat is vanmorgen in Utrecht, Rietvelds thuisstad, gevierd met speciale Rietveld-krentenbollen. 

Gerrit Rietveld (1888-1964) was een architect, grafisch vormgever en meubelmaker. Hij was lid van de ‘zuivere’ kunstbeweging De Stijl en een pionier van de radicale, bouwkundige vernieuwers van het Nieuwe Bouwen. 

Het Rietveldjaar biedt een waaier aan activiteiten. Een overzicht vind je op hun website en in dit geinige filmpje. 

En wij geven u een voorsmaakje met dit artikel uit Ons Erfdeel, waarin Janica Kleiman het oeuvre van Rietveld belicht. 

Foto: de befaamde Rietveldstoel.

Onlangs raakte bekend dat de Nederlandse filmregisseur Alex van Warmerdam (° 1952) de Johannes Vermeer Prijs 2010 zal ontvangen voor zijn gehele oeuvre.

Van Warmerdam regisseerde tot nog toe zeven films, maar hij geniet in het Nederlandse taalgebied ook bekendheid als romanschrijver, dichter en beeldend kunstenaar.

In een persbericht looft de jury Van Warmerdam voor “zijn vasthoudende perfectionisme en nimmer aflatende energie, zijn onconventionele manier van werken, zijn onnavolgbare kijk op de Nederlandse cultuur en zijn manier om sociale verhoudingen op indringende, maar toch vaak ook ironische manier op scherp te zetten”.

De Johannes Vermeer Prijs, waaraan een bedrag is verbonden van 100.000 euro, is een staatsprijs voor de kunsten en stimuleert artistiek talent. Met het geld kan Van Warmerdam een speciaal project realiseren. Hij zal de prijs eind oktober 2010 in ontvangst nemen.

De vorige winnaar van de Johannes Vermeer Prijs was de choreograaf Pierre Audi, zoals u toen ook op deze blog kon lezen.

Van Warmerdam in Ons Erfdeel

Laureaat Van Warmerdam kwam al meermaals aan bod in Ons Erfdeel. We geven u het recentste artikel (“Auteur tegen wil en dank” van Joost Broeren) mee via deze link.

(foto © Amaury Miller)

De Vlaamse topfotograaf Stephan Vanfleteren (°1969) boert goed in Nederland.  

Nu zijn veel gelauwerde expo Portret 1989 – 2009 in het Centre Céramique in Maastricht ten einde loopt, heeft hij alweer twee tentoonstellingen boven de Moerdijk: één in Rotterdam en één in Leeuwarden. 

Vanfleteren in Rotterdam

Op 3 juli gaat de Ronde van Frankrijk van start, met een proloog in… Rotterdam. Naar aanleiding daarvan is er van 30 juni tot 1 augustus een interessante expositie te zien in de ruimte voor stedelijke cultuur LP II, naast het Nederlands Fotomuseum.

Sportjournalist Louis De Pelsmaeker selecteerde foto’s van Vanfleteren in combinatie met wielergedichten van Nederlandstalige auteurs.

Vanfleteren vereeuwigde met zijn camera Vlaamse wielericonen als Eddy Merckx (foto linksboven), Briek Schotte (rechtsboven), Roger De Vlaeminck (linksonder), Rik Van Looy (rechtsonder), Freddy Maertens, Herman Vanspringel, Rik Van Steenbergen en Johan Museeuw.

De dichters die wielerpoëzie leveren, zijn onder meer Dimitri Verhulst, Tom Lanoye, Hugo Claus, Patrick Cornillie, Freek de Jonge en Rick De Leeuw.

De tentoonstelling is vrij toegankelijk op vertoon van een entreebewijs voor het Nederlands Fotomuseum.

Vanfleteren in Friesland

Van 27 juni tot en met 29 augustus presenteert het Fries Museum in Leeuwarden de tentoonstelling Flakkelân met werk van Stephan Vanfleteren.

De foto’s zijn het resultaat van de foto-opdracht waarvoor het Fries Museum en de Leeuwarder Courant Vanfleteren hebben uitgenodigd.

Vanfleteren heeft zich voor de opdracht verdiept in de rol die het verleden speelt in het moderne Friesland. Het resultaat is een persoonlijk verhaal geworden met een typische mengeling van portret en landschap.

Foto: Wierum, 2010.

Vanfleteren bij Ons Erfdeel

In 2008 schreef Eddie Marsman in Ons Erfdeel over het werk van Stephan Vanfleteren, onder de titel Radicaal is wie een anker werpt. Dat artikel vind je hier.

Ook op onze blog kwam Vanfleteren al meermaals aan bod, onder andere toen die andere grote rittenkoers, de Giro d’Italia, vanuit Amsterdam vertrok. Dat bericht vind je hier.

Gerbrand Bakker zet zijn buitenlandse zegetocht verder: na een Franse prijs en een Amerikaanse nominatie ontvangt de Nederlandse schrijver nu de International IMPAC Dublin Literary Award.  

Deze literaire bekroning geldt als de tweede belangrijkste ter wereld, na de Nobelprijs voor Literatuur. Eerdere winnaars zijn onder meer Colm Tóibin, Orhan Pamuk, Michel Houellebecq en Herta Müller. 

Bakker won de prijs voor The Twin, de Engelse vertaling van Boven is het stil, zijn debuutroman. De award is 100.000 euro waard, waarvan er 75.000 euro naar de auteur gaat en 25.000 euro naar de vertaler, David Colmer.  

Colmer is een belangrijke vertaler, die onder meer al werk van Adriaan van Dis, Anna Enquist en Dimitri Verhulst onder handen nam. Recentelijk vertaalde hij nog Awater van Martinus Nijhoff 

Bakker in Ons Erfdeel

Voor het jongste nummer van Ons Erfdeel schreef Tom Sintobin een recensie van Bakkers romans Boven is het stil en Juni.

Dat artikel vindt u hier.

 Met zijn documentaire over de Amerikaanse muzikant Sly Stone heeft de Nederlandse regisseur Willem Alkema de publieksprijs gewonnen op het Italiaanse Biografilm Festival. 

Alkema was blij verrast met de prijs: “Ik ben eerder van het festival vertrokken omdat ik niet wist dat de documentaire in de race was voor een prijs. Ik werk er nu aan om de film ook in de Verenigde Staten op de televisie te krijgen.”, liet hij in diverse media optekenen. 

In Coming Back for More brengt Alkema verslag uit van zijn zoektocht naar de legendarische Sly Stone, die in de jaren zestig en zeventig naam maakte met vernieuwende funk- en soulmuziek.  

In de jaren tachtig raakte zijn carrière in het slop en ging Stones drugsgebruik van kwaad naar erger. De muzikant leeft al jaren als een kluizenaar.  

Via deze link kunt u de trailer van Coming Back for More bekijken. 

Het Londense museum Tate Modern krijgt twee Belgen over de vloer: Chris Dercon, die er vanaf 2011 directeur wordt, en Francis Alÿs, wiens werk er nog tot 5 september te zien is. 

Dercon (°1958, Lier) is een grote naam in de kunstwereld: hij leidde het gerenommeerde kunstinstituut Witte de With voor hij in 1996 directeur werd van het Museum Boijmans van Beuningen.

Sinds 2003 staat hij aan het hoofd van het Haus der Kunst in München. Ook in New York vervulde hij een sleutelrol in toonaangevende kunsthuizen. 

Dercon in Ons Erfdeel 

In de jaren tachtig was Dercon recensent videokunst bij De Standaard, en in die periode leverde hij ook een bijdrage aan Ons Erfdeel.  

Toen bekend raakte dat hij Boijmans van Beuningen ging leiden, werd hij zelf het onderwerp van een artikel in Ons Erfdeel. Hij wordt er omschreven als “een bevlogen kunstmanager”, die een hekel heeft aan “gezellige rommeligheid” en “doe-het-zelf-vormgeving”, en die zichzelf ziet als “een museale hoofdredacteur”. Je vindt het volledige artikel via deze link. 

Anno 2010 ontvouwt Chris Dercon zijn plannen voor Tate Modern in de krant De Morgen. Hij wil het museum, dat dit jaar tien jaar bestaat, “transformeren tot een nieuwe soort kunstinstelling, die gereed is voor de 21^ste eeuw en voor de uiteenlopende soorten publiek die Londen rijk is”. 

Francis Alÿs 

Francis Alÿs is een naar Mexico uitgeweken Belgische kunstenaar, die in 1959 als Francis De Smet werd geboren in Antwerpen. Hij vergaarde wereldwijde faam als artiest voor hij in eigen land werd opgemerkt. Hij is slechts de derde Belg die een tentoonstelling krijgt bij Tate, na Jan De Cock en Luc Tuymans. 

De krant De Standaard omschrijft zijn werk vandaag als “nooit vrijblijvend. Met zijn vaak absurd aandoende acties klaagt hij sociale wantoestanden aan”. 

Overigens loopt ook nog tot 3 oktober in het Bonnefantenmuseum in Maastricht een tentoonstelling, The Invisible Colour, met werk van Alÿs.

Alÿs in Ons Erfdeel 

In 2007 schreef Anne-Marie Poels een mooi artikel over Alÿs werk, getiteld Wandelen als een vorm van kunst.

Uit die tekst blijkt dat Alÿs voortdurend de kunst, de kunstwereld en de relevantie van kunst als commentaar op politieke aangelegenheden in vraag stelt. Je vindt het volledige artikel hier. 

Afbeelding Alÿs: When Faith Moves Mountains, Lima, 11 april 2002, videostill.

Delphine Lecompte (°1978) heeft met haar bundel De dieren in mij de C. Buddingh’-prijs voor het beste Nederlandstalige poëziedebuut gewonnen.  

Volgens de jury lijken haar gedichten op “popteksten, door zowel hun vaak tragisch-hilarische anekdotiek als hun over de hele bundel vrij regelmatig blijvende lengte (…) Men wil ze vertolken (…) om greep te krijgen op al het bizarre dat zich ontrolt”. Klik hier voor het volledige juryrapport. 

Via deze link kunt u enkele van Lecomptes gedichten lezen, en hier vindt u een interview met haar dat begin dit jaar in de krant De Morgen verscheen. 

Poëzie in Antwerpen

Delphine Lecompte is vanavond ook te gast op het tweede Felix Poetry Festival in Antwerpen. Ze deelt er het podium met onder meer Gerrit Komrij, Peter Holvoet-Hanssen en Ester Naomi Perquin.  

Download het volledige programma hier. 

Poëzie in Rotterdam

De C. Buddingh’-prijs is uitgereikt op het 41^ste Poetry International Festival in Rotterdam, dat al sinds vorige vrijdag bezig is en nog tot en met vrijdag loopt.  

Onder meer Erik Spinoy, Tomas Lieske en Marc Kregting zijn daar van de partij. Hier vind je een overzicht van de activiteiten