Terwijl de poëzie morgen in de Lage Landen alomtegenwoordig zal zijn op Gedichtendag, gaat het in Vlaanderen niet goed met het gedicht, althans niet in commercieel opzicht. Dat blijkt uit dit bericht dat gisteren op de website van De Morgen stond. In vijf jaar tijd is de poëzieverkoop gehalveerd, zo stelt de krant op basis van cijfers van vakvereniging Boek.be.

Nationale Gedichten Wedstrijd
Alvast vandaag lijkt de krant iets te willen doen aan die dramatische terugval, met een opvallend groot artikel van Ramsey Nasr, die de criteria voor het beoordelen van poëzie onder de loep neemt. Dat doet hij als voorzitter van de Turing Nationale Gedichten Wedstrijd, waarbij amateurdichters het tegen elkaar opnemen. Hun gedichten worden anoniem beoordeeld.

Gisteren werd de winnaar bekendgemaakt van de editie 2012, waarbij de wedstrijd voor het eerst ook opengesteld was voor Vlamingen. Meteen was de winnaar een Vlaming: David Troch (foto) uit Sint-Denijs-Westrem (bij Gent).

Hieronder vind je zijn gloriërende gedicht, ‘Wij waren geen jongens’, dat wordt bekroond om deze reden: “Het trekt de lezer in al zijn beelden, zijn taal en de opgeroepen sfeer diep de zompige Hollandse klei in. Het lijkt doordesemd van een streng-calvinistisch determinisme en van boerse aardsheid. Knielen op een bed violen.”

wij waren geen jongens

wij hadden vaders, wij waren zonen. het volstond niet
dat wij driemaal daags spek en spinazie vraten.
de hemdsmouwen moesten omhoog,

wij moesten tonen hoe hard wij de spieren in onze bovenarmen 
op konden spannen. wij zweetten als zwijnen, groeven bloederige kloven 
in onze handen, wroetten in het stof waarin onze voorvaderen 
al jaren liggen te liggen

en kregen het vuil amper onder onze vingernagels vandaan.
wij moesten voelen met wat wij tussen de benen geboren waren, jongens,

maar hadden niet eens een eigen kamer
waar wij voorovergebogen, met opgetrokken knieën 
en met de neus in andere werelden zaten.

wij ondervonden aan den lijve dat doordringende boerenstank 
je harder in het gezicht kan slaan dan wat vuistdikke boeken. 

Herman de Coninck-prijs

Ook gisteren werden de winnaars van de Herman de Coninck-prijzen bekendgemaakt. De prijs voor beste debuutbundel ging naar Meisje dat ik nog moet van Y.M. Dangre (foto), dat vorig jaar ook genomineerd was voor de C. Buddingh’-prijs . Dangre won in 2011 ook al de Debuutprijs met zijn roman Vulkaanvrucht.

Dichter, recensent en Ons Erfdeel-medewerker Paul Demets wint twee keer: zijn bundel De bloedplek is de beste bundel van het jaar en zijn gedicht ‘Zonnehemel’ (zie illustratie bovenaan) is door het publiek gekozen als beste gedicht. Wat de jury vond van Demets’ en Dangres winnende bundels kun je in dit verslag lezen. De bloedplek wordt ook gerecenseerd in het eerste Ons Erfdeel-nummer van 2012, dat over twee weken verschijnt.

Gisteren was Demets te horen over zijn prijs bij Joos op Radio 1. Hier kun je hem nog eens horen.

VSB-Poëzieprijs
En er is nog een prijs, die pas vanavond wordt uitgereikt: de VSB-Poëzieprijs.

Genomineerd zijn Peter Ghyssaert, Jan Lauwereyns, Willem Jan Otten, Anne Vegter (in de jongste boekenbijlage van NRC de “gedroomde winnaar” genoemd) en Erik Spinoy (zie ook dit eerdere bericht op deze blog).

Gedichtendagessay
Met Erik Spinoy zijn we terug bij Gedichtendag, waarmee we dit bericht begonnen. Elk jaar schrijft een Vlaamse dichter bij deze gelegenheid een essay. In 2012 gebeurt dat voor de vijfde keer, en is Spinoy aan de beurt.

As/zteken is de titel van het essay en het bevat 21 korte beschouwingen over poëzie. “Wat is poëzie?”, zo begint Spinoy zijn eerste hoofdstuk. Antwoord: “Poëzie is wat mensen zeggen dat poëzie is: de enige definitie van poëzie waar geen speld tussen te krijgen is.” Spinoy heeft het ook over zijn eigen dichterschap: “Zelf leef ik op gespannen voet met het etiket ‘postmodernist’, dat me ruim twintig jaar geleden werd opgeplakt en dat ik maar niet afgeschud krijg.”

Vandaag was Spinoy te gast bij Joos op Radio 1. Herbeluisteren kan hier.

Gedichtendagbundel
Ter gelegenheid van Gedichtendag verschijnt er niet alleen een essay maar ook een dichtbundel. Dit jaar gaat de eer naar Joke van Leeuwen. Half in de zee heet haar collectie gedichten die vanaf morgen te koop is. Hieronder kun je alvast het gedicht ‘Beheersing’ lezen en hier vind je nog twee andere gedichten.

Activiteiten en media

Gedichtendag heeft als thema ‘Stroom’ en de cultuurwebsite van de Vlaamse openbare omroep Cobra heeft dat aangegrepen om zichzelf “onder stroom” te zetten, met onder meer een gedichtenwedstrijd en veel informatie over Joke van Leeuwen. Zie deze link.

In Nederland is het NTR dat vanavond op Nederland 2 vooruitblikt met Morgen Gedichtendag, waarin ook verslag wordt uitgebracht van de VSB-prijsuitreiking.

En natuurlijk zijn er nog tal van activiteiten, van in de hoofdsteden tot in de kleinste gemeenten van Vlaanderen en Nederland toe. Hier vind je een overzicht.